Roland Barthes

Roland Barthes, tên đầy đủ Roland Gérard Barthes, (sinh 12/11/1915, Cherbourg, France – mất 25/3/1980, Paris), là nhà lý luận phê bình xã hội và văn chương người Pháp, người viết những tác phẩm về kí hiệu học, chuyên ngành nghiên cứu về biểu tượng và ký hiệu, được sáng lập bởi Ferdinand de Saussure. Ông đã giúp hình thành trường phái cấu trúc và Phê bình Mới.

Barthes theo học tại Đại học Paris, nơi ông lấy bằng cử nhân về văn học cổ năm 1939, về ngữ pháp và ngôn ngữ học năm 1943. Sau quá trình làm việc tại Trung tâm Nghiên cứu Khoa học Quốc gia Pháp (1952 – 59), ông được bổ nhiệm vào trường Cao đẳng Thực hành Pháp. Năm 1976, ông trở thành giáo sư đầu tiên về ký hiệu học văn chương tại Học viện Pháp quốc.

Cuốn sách đầu tiên của ông, Độ không của lối viết (1953), là một tuyên ngôn văn chương khảo sát sự độc đoán của cấu trúc ngôn ngữ. Trong những cuốn sách sau đó – bao gồm Những Huyền Thoại (1957), Tiểu luận phê bình (1964), và Tháp Eiffel và Những Huyền Thoại Khác (1964) – ông áp dụng cùng một phương thức phê bình đối với các “huyền thoại” (nói cách khác là các giả định ngầm) đằng sau các hiện tượng văn hóa đại chúng, từ quảng cáo, thời trang đến Tháp Eiffel và đấu vật. Bài Racine là Racine (1963) của ông mở đầu cho một làn sóng văn chương ở Pháp, đặt Barthes vào thế đối đầu với giới học thuật truyền thống, những người nghĩ rằng trào lưu “phê bình mới” này, trào lưu xem văn bản như một hệ thống kí hiệu, là một sự xúc phạm đối với những chuẩn mực. Tác phẩm S/Z (1970) còn cực đoan hơn, đó là một tác phẩm phân tích kí hiệu học theo-từng-dòng một truyện ngắn của Honoré de Balzac, trong đó Barthes nhấn mạnh vai trò chủ động của người đọc trong việc xây dựng một tự sự dựa trên những “tín hiệu” trong văn bản.

Phong cách viết của Barthes, luôn kích thích dù đôi khi kì dị và khó hiểu một cách không cần thiết, đã bị bắt chước và nhại lại một cách rộng rãi. Một vài người nghĩ lý thuyết của ông chứa đựng những cái nhìn sâu sắc, trong khi những người khác coi đó chỉ là những tà niệm. Nhưng đến cuối những năm 1970, danh tiếng học thuật của Barthes gần như không thể bị lay chuyển, và những lý thuyết của ông đã có sức ảnh hưởng lớn không chỉ trong nước Pháp mà còn lan tỏa khắp châu u và nước Mỹ. Những nhà tư tưởng hàng đầu nước Pháp khác ảnh hưởng hoặc chịu ảnh hưởng của ông bao gồm nhà phân tâm học Jacques Lacan, nhà lịch sử – xã hội học Michel Foucault, và triết gia Jacques Derrida.

Hai trong số những cuốn sách sau đó của Barthes củng cố cho danh tiếng nở muộn của ông. Ông xuất bản một “chống tự truyện” Roland Barthes viết về Roland Barthes (1975), và Diễn ngôn của tình nhân (1977), một mô tả về mối tình đau đớn, đã trở nên nổi tiếng và nhanh chóng bán được hơn 60,000 bản tại Pháp. Barthes mất năm 64 tuổi do một chấn thương sau khi bị ô tô đâm. Một vài tuyển tập tác phẩm của ông được xuất bản sau khi ông mất, bao gồm Một Độc Giả Của Barthes (1982), biên tập bởi người bạn Susan Sontag của ông, và Những Biến Cố (1987). Tác phẩm sau cùng tiết lộ xu hướng tình dục đồng giới của Barthes, điều mà ông không công khai thừa nhận. Roland Barthes Toàn Tập được xuất bản thành ba tập từ năm 1993-95.

Dịch từ: https://www.britannica.com/biography/Roland-Gerard-Barthes

Leave a Comment